Productlabeling: wat er op een etiket staat en waarom dat ertoe doet

Productlabeling is iets wat we elke dag zien, maar nauwelijks bij stilstaan. Je pakt een fles shampoo, een zak chips of een nieuwe lamp uit de winkel, en ergens op de verpakking staat een etiket met informatie. Wat moet daar precies op staan? Wie bepaalt dat? En wat betekenen al die kleine teksten en symbolen eigenlijk? Steeds meer consumenten willen dat weten, en dat is begrijpelijk. Een etiket vertelt je meer dan je op het eerste gezicht denkt.

Wat verplichte etikettering inhoudt

In de Europese Unie gelden strenge regels over wat er op een productetiket moet staan. Voor levensmiddelen schrijft de wet voor dat de naam van het product, de ingrediëntenlijst, allergenen, het gewicht, de houdbaarheidsdatum en de naam van de fabrikant duidelijk leesbaar zijn. Bij elektrische apparaten en speelgoed gelden weer andere regels, zoals het CE-keurmerk dat aangeeft dat een product voldoet aan Europese veiligheidseisen. Die regels bestaan niet voor niets. Ze beschermen consumenten tegen misleiding en helpen mensen om bewuste keuzes te maken. Een fabrikant die zich niet aan de regels houdt, riskeert boetes en moet producten soms zelfs uit de handel halen.

Het land van herkomst op het etiket

Een onderwerp dat regelmatig voor verwarring zorgt, is de vermelding van het land van herkomst. Je hebt vast wel eens “Made in China” op een product gezien, maar misschien ook “Made in PRC”. Dat zijn geen twee verschillende landen. PRC staat voor People’s Republic of China, de officiële naam van China. Fabrikanten gebruiken soms de afkorting PRC in plaats van de naam China, om uiteenlopende redenen. Sommigen doen dat om te voorkomen dat consumenten het product minder snel kopen, omdat “China” in bepaalde markten een negatief imago heeft. Toch is het juridisch gezien gewoon hetzelfde land. In de Europese Unie is de vermelding van het land van herkomst niet voor alle productcategorieën verplicht, maar voor textiel, voeding en bepaalde andere goederen wel. Bij textiel moet op het etiket staan uit welk land het product afkomstig is, zodat consumenten weten waar hun kleding vandaan komt.

Symbolen en keurmerken op verpakkingen

Naast tekst staan er op veel etiketten ook symbolen. Het bekendste voorbeeld is de driehoek met een getal erin, die aangeeft uit welk soort plastic een verpakking is gemaakt. Dat helpt bij het scheiden van afval. Het groene wippenpaar op verpakkingen staat voor een bijdrage aan een inzamelsysteem voor verpakkingsafval. Dan is er het FSC-keurmerk op papieren producten, wat laat zien dat het hout uit duurzaam beheerde bossen komt. Al die symbolen zijn afspraken tussen fabrikanten, overheden en onafhankelijke organisaties. Ze maken etiketten compacter, want één symbool vervangt een heel stuk tekst. Het is wel handig om de meest voorkomende tekens te kennen, want zonder die kennis zegt een verpakking je minder dan hij zou kunnen.

Misleidende etiketten en hoe je ze herkent

Niet alle vermeldingen op een verpakking zijn even eerlijk. Termen zoals “natuurlijk”, “groen” of “milieuvriendelijk” zijn niet altijd wettelijk beschermd. Een fabrikant mag die woorden in principe gebruiken zonder dat hij hoeft te bewijzen dat ze kloppen. Dat heet greenwashing: je doet het voorkomen alsof een product beter is voor het milieu dan het werkelijk is. De Europese Commissie werkt aan strengere regels om dit tegen te gaan. Zo wordt het straks verboden om vage milieuclaims te gebruiken zonder bewijs. Ook afbeeldingen kunnen misleidend zijn. Een foto van een boer op een pak melk zegt niets over hoe de koeien werkelijk worden gehouden. Wil je weten wat een product werkelijk bevat of hoe het is gemaakt, dan zijn officiële keurmerken van onafhankelijke organisaties een betrouwbaarder houvast dan de grote letters op de voorkant van een verpakking.

Veelgestelde vragen

Is het verplicht om “Made in China” of “Made in PRC” op een product te zetten?
Voor veel productcategorieën is een vermelding van het land van herkomst in de Europese Unie niet wettelijk verplicht. Voor textiel en bepaalde levensmiddelen geldt die verplichting wel. “Made in PRC” en “Made in China” betekenen hetzelfde: het product is gemaakt in de Volksrepubliek China.

Wat betekent het CE-keurmerk op een product?
Het CE-keurmerk op een product geeft aan dat de fabrikant verklaart dat het product voldoet aan de geldende Europese regels voor veiligheid, gezondheid en milieu. Het keurmerk is verplicht voor onder andere elektrische apparaten, speelgoed en bouwmaterialen die worden verkocht binnen de Europese Unie.

Hoe weet je of een milieuclaim op een etiket betrouwbaar is?
Een milieuclaim is betrouwbaarder als die wordt ondersteund door een onafhankelijk keurmerk, zoals het EU Ecolabel of het FSC-keurmerk. Vage termen zoals “groen” of “duurzaam” zonder verdere toelichting of bewijs zeggen weinig en zijn niet wettelijk beschermd. Let bij twijfel op de kleine letters en zoek het keurmerk op via de officiële website van de certificerende organisatie.

Waarom staan allergenen apart vermeld op voedseletiketten?
Allergenen staan apart vermeld op voedseletiketten omdat de Europese wet dat verplicht. Voor mensen met een voedselallergie of intolerantie kan het eten van bepaalde stoffen ernstige gevolgen hebben. Door allergenen zoals gluten, noten, melk en eieren duidelijk te markeren, kunnen zij snel zien of een product voor hen veilig is om te eten.