Productlabeling: wat er op een etiket staat en waarom dat ertoe doet

Productlabeling is iets wat je elke dag tegenkomt, maar waar de meeste mensen nauwelijks bij stilstaan. Je pakt een product van de plank, je ziet een etiket, en je legt het weer neer. Toch zit er achter die kleine sticker of bedrukking veel meer dan je denkt. Wat staat er verplicht op een label? Waarom staat er soms “Made in PRC” in plaats van “Made in China”? En wat zegt een etiket eigenlijk over het product zelf? Dit zijn vragen die steeds vaker gesteld worden, zeker nu consumenten bewuster winkelen.

Wat verplichte informatie op een etiket betekent

Een productetiket is geen vrije keuze van de fabrikant. Voor veel productcategorieën schrijft de wet voor welke informatie zichtbaar moet zijn. Bij voedingsmiddelen gaat het om zaken als ingrediënten, allergenen, houdbaarheid en voedingswaarden. Bij elektronica moet je denken aan veiligheidssymbolen, CE-markeringen en het land van herkomst. Die verplichte vermeldingen zijn er om consumenten te beschermen. Ze moeten kunnen weten wat ze kopen, waar het vandaan komt en of het veilig is. Een label zonder die informatie is niet alleen onvolledig, het kan ook leiden tot boetes of een verkoopverbod. De regels verschillen per productcategorie en per land, maar binnen de Europese Unie gelden er op veel gebieden gedeelde normen.

Het verschil tussen “Made in China” en “Made in PRC”

Veel mensen staan verbaasd als ze “Made in PRC” op een product zien staan. PRC staat voor People’s Republic of China, wat gewoon de officiële naam is van China. Qua betekenis is er dus geen enkel verschil: beide aanduidingen verwijzen naar hetzelfde land. Waarom sommige fabrikanten dan toch kiezen voor de afkorting PRC heeft vaak te maken met marketing. In bepaalde perioden, met name in de jaren negentig, hadden producten met “Made in China” een minder goed imago. Door de afkorting te gebruiken hoopten producenten dat gevoel te omzeilen. Tegenwoordig is het onderscheid grotendeels verdwenen, maar je ziet de term PRC nog steeds op allerlei producten. Belangrijk om te weten: het verplicht vermelden van het land van herkomst op producten is in de EU niet voor alle categorieën wettelijk verplicht, maar voor sommige sectoren zoals voeding en textiel gelden specifieke regels.

Herkomstaanduiding en wat het de consument vertelt

De herkomstaanduiding op een label vertelt waar een product gemaakt is, maar dat is minder eenvoudig dan het lijkt. Een product kan in meerdere landen gedeeltelijk geproduceerd zijn. De grondstoffen komen misschien uit het ene land, de assemblage gebeurt in een ander land, en de afwerking vindt plaats in een derde land. De aanduiding “Made in” verwijst in dat geval naar het land waar de laatste ingrijpende bewerking heeft plaatsgevonden. Dat is de internationale standaard. Voor consumenten die bewust willen kiezen, bijvoorbeeld vanuit milieu of arbeidsomstandigheden, geeft dat maar een deel van het verhaal. Toch biedt de vermelding op het etiket een beginpunt. Het is een van de weinige directe informatiekanalen tussen fabrikant en koper op het moment van aankoop.

Digitale etiketten en de toekomst van productinformatie

De manier waarop productinformatie wordt gedeeld, verandert. De Europese Unie werkt aan een zogenaamd digitaal productpaspoort. Dat is een systeem waarbij consumenten via een QR-code of andere digitale weg uitgebreide informatie over een product kunnen opvragen: van de gebruikte materialen tot de CO2-uitstoot en de repareerbaarheid. Dit gaat veel verder dan wat op een fysiek etiket past. De eerste sectoren die hiermee te maken krijgen zijn batterijen en textiel, maar uiteindelijk is het de bedoeling dat meer productgroepen volgen. Voor ondernemers betekent dit dat ze meer informatie moeten bijhouden en beschikbaar moeten stellen. Voor consumenten betekent het een stap richting meer transparantie. Het fysieke etiket blijft bestaan, maar de informatie erachter wordt straks veel toegankelijker.

Veelgestelde vragen

Is het verplicht om het land van herkomst op een product te vermelden?
In de Europese Unie is een vermelding van het land van herkomst niet voor alle producten verplicht. Voor voedingsmiddelen, textiel en sommige andere categorieën gelden wel specifieke regels. Voor algemene consumentenproducten bestaat er geen algemene verplichting, maar als er wel een vermelding staat, moet die wel kloppen.

Wat betekent de CE-markering op een product?
De CE-markering geeft aan dat een product voldoet aan de Europese veiligheids en gezondheidseisen. Het is geen keurmerk van een onafhankelijke instantie, maar een verklaring van de fabrikant zelf. Producten met een CE-markering mogen vrij verhandeld worden binnen de Europese Economische Ruimte.

Wat is een digitaal productpaspoort?
Een digitaal productpaspoort is een systeem dat de Europese Unie aan het invoeren is. Via een QR-code of digitale link kunnen consumenten straks uitgebreide informatie opvragen over een product, zoals de gebruikte materialen, de duurzaamheid en hoe het gerepareerd kan worden. Dit gaat verder dan wat op een gewoon etiket staat.

Mag een fabrikant zomaar “Made in Netherlands” op een product zetten?
Nee, dat mag niet zomaar. De aanduiding “Made in” gevolgd door een land verwijst naar het land waar de laatste ingrijpende productiebewerking heeft plaatsgevonden. Als een product alleen wordt verpakt in Nederland maar elders gemaakt is, mag die vermelding niet gebruikt worden. Onjuiste herkomstaanduidingen zijn misleidend en verboden.